وبلاگ آموزشی و تحلیلی(سوادزندگی)

آگاهی دشمن جهل وخودکامگی است.زگهواره تاگوردانش بجوی(حضرت رسول)

امربه معروف ونهی ازمنکرنظارت عمومی برای توسعه
ساعت ۱٢:٢۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/۸/۱٠   کلمات کلیدی:

امربمعروف ونهی ازمنکرازاصول دین بوده وبیانگرتبادلات فرهنگی ،یادگیری وسرزندگی جامعه است.

امر به معروف و نهی از منکر از ارکان نظام اجتماعی اسلام است و نوعی مهندسی برای اصلاح جامعه به حساب می‌آید. فلسفه امربمعروف ونهی ازمنکربنا بر مچ گیری نیست. هدف بهبودفرد و جامعه است. بنابراین رویکردهایی که روش مچ گیری،خشونت، تله گذاری و به دام انداختن را دنبال می‌کنند، با فلسفه این اصل مهم در تضاد هستند. ارزش و کارکرد این اصل در رعایت شرایط، ضوابط و ویژگی های آن، برای رسیدن به نتیجه مطلوب، می‌باشد. هرگاه شرایط این اصل رعایت نشود، نتیجه اش وارونگی مفاهیم و جابجایی معروف و منکر است؛ معروف ها رنگ منکر می‌گیرند و منکرها به جای معروف می‌نشینند.برهمین اساس توجه به نکات زیر خالی از لطف نیست:

-1 بزرگترین منکر این است که افراد فاقد صلاحیت اقدام به انجام فریضه امر به معروف و نهی از منکر نمایند،یا باتوسل به زوروخشونت به این مهم دست بزنند،نباید به افرادی که شناخت لازم و مهارت کافی برای گفتگووتاثیرگذاری بر دیگران را ندارند، اجازه انجام این مهم را داد. بخشی از آسیب های کنونی جامعه نتیجه حضور افراد فاقد صلاحیت در پیشبرد ارزش ها و انجام فرضیه امر به معروف می‌باشد. آسیب این دسته بسیار بیشتر از آسیب منکرات است. هر گاه جاهلانِ زمان امر و نهی را عهده دار شوند به جای معروف،
امر به منکر می‌کنند.

-2 بزرگترین معروف رعایتِ آبرو و حرمت انسان و بزرگترین منکر بی آبرو کردن افراد و بی حرمتی نسبت به انسانهاست. شیوه هایی که به آبروریزی و تحقیر افراد منتهی می‌شوند، خود زمینه ساز جابجایی و وارونگی مفاهیم ارزشی هستند. آنانکه با بی حیثیت کردنِ دیگران برای خود حیثیت کاسبی می‌کنند، نمی‌توانند آمرین به معروف باشند.جامعه جوان وتحصیلکرده ایران دربرابرنصیحت وتذکرمقاومت می کنندزیراخودراقادربه تشخیص خوب وبدمی دانندولی عملکردشخصی رهبران فکری ومذهبی برای آنان بسیارمهم است وازآن الگومی گیرند.

-3 در جامعه اسلامی ایران قانون مهمترین معروف به حساب می‌آید و قانون گریزی بزرگترین منکر است. اقداماتی که تحت عنوان امر به معروف و نهی از منکر به صورت خود سرانه وبانگاه جناحی انجام می‌گیرد خود از مصادیق بارز منکرات اجتماعی می‌باشد. آنارشیسم و رفتارهای خود سرانه و زوری، ولو به نیت امر به معروف، از مصادیق روشن منکرات بزرگ محسوب می‌شوند
.

-4 یکی از اصول مهم قانون اساسی کشور و یکی از آموزه های بارز دینی عدم تجسس در حریم و اموال شخصی افراد می‌باشد. به عبارتی تجسس در حریم خصوصی جزء منکرات بزرگ است. خودروی شخصی مثل چاردیواری، بخشی از حریم شخصی افراد است
.

-5 وقتی کارکردِ امور وارونه شود، مفاهیم هم وارونه می‌شوند. وقتی کسی که باید به عدالت رفتار کند، عملِ ظالمانه انجام دهد، به صورت طبیعی جای عدل و ظلم عوض می‌شود. آنکه باید خدمت کند، هر گاه گرفتار خیانت شود، جای این دو مفهوم عوض خواهد شد. پس بزرگترین منکر این است که مدعیان در مقام عمل موجب وارونگی ارزشها شوند
.

-6 یکی از مظاهر مهم منکرات دین فروشی است
.  تجارت بهشت و جهنم به راه انداختن  ازمنکرات است.اینان که با ارزشها تجارت و کاسبی می‌کنند نمی‌توانند آمرین به معروف باشند. نتیجه اینکه امر به معروف و نهی از منکر پایه اصلاحی جامعه محسوب می‌شود، ولی سپردن این مهم به دست نااهلان باعث انهدام این اصل و ویرانی ارزشها و جابجایی مفاهیم می‌شود. این روزها جامعه ایران بیش از آنکه دردمند تعطیلی امر به معروف و نهی از منکر باشد، گرفتار جابجایی و وارونگی مفاهیم است.

7-آمران معروف ونهی ازمنکربایدآنقدرصادق،صالح وکاریزماباشندکه مردم داوطلبانه وبااختیارازآنان الگوگیرندوازرفتارهای آنهاتقلیدنمایند.امربمعرف ونهی ازمنکربازوروخشونت به سرانجام نمی رسدوباعث بهم ریختگی روانی جامعه می گردد.

امام جعفرصادق(علیه السّلام) می فرمایند:-
بهترین دوست من کسی است که عیب های مرا به من هدیه کند. ایشان همچنین فرموده اند
کسی که بتواندجلوی مفاسدرابگیرد.ولی نگیرد. گویا دوست دارد که خداوند متعال معصیت شود چنین کسی اعلام دشمنی با خدا کرده است.
رسول خدا (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرموده اند:-
گروهی هستند که نه پیامبرند و نه شهید ولی مردم به مقام آنهابه خاطر امر بمعروف بدست آورده اند غبطه می خورند.

معروف چیست:افکار،سیاستهاوعمکردهایی که منجربه افزایش رفاه اجتماعی،عدالت گستری،فقرزدایی،امیدوشادابی جامعه شود.

افکارمعروف:افکارواندیشه های صلح طلبی،استدلال گرایی،انعطاف پذیری،خداجویی،آزاداندیشی.

سیاستهای معروف:سیاستهای فقرزدایی،دانش مداری،گردش آزاداطلاعات،دسترسی عمومی به اسنادرسمی درراستای شفاف سازی،مسئولیت پذیری ورعایت حقوق دیگرشهروندان.

عملکردمعروف:شفاف سازی عملکردهای اداری،کارآفرینی،وجدان کاری،پرکاری،سالم سازی محیط زیست.

منکرچیست:افکار،سیاستهاوعملکردهایی که منجربه فساد،ناامیدی،پارتی بازی،فقرگستری،انحصارطلبی ،ریاکاری وتبعیض شود.

افکارمنکر:حسادت،کینه توزی،انتقام جویی،ناامیدی،نقدگریزی،انحصارطلبی وخودخواهی.

سیاستهای منکر:انحصارقدرت وثروت نامشروع،فقرگستری،برتری جویی،عوامفریبی.

عملکردمنکر:اختلاس،چاپلوسی،همسروکودک آزاری،خشونت جویی،دریافت وپرداخت رشوه،دروغ وپنهان کاری،کم کاری دردوایردولتی.

روشهای اجرایی امربمعروف

بهترین روش برای نهادینه کردن واثربخش نمودن امربمعروف ونهی ازمنکرعبارتنداز:

1-مناظره کردن طرفداران معروف وعاملان منکردررسانه هاودانشگاهها.

2-اطلاع رسانی ازطریق رسانه هابخصوص رسانه های مجازی،اجازه نقدکردن تمام اشکال معروف ومنکردرجامعه به صاحبنظران وتامین امنیت بیان وپس ازبیان.

3-رفتاروعملکردرهبران فکری جامعه ومدیران دستگاههای حاکمیتی(اساتید،معلمان،رهبران مذهبی،مفسران،مدیران ارشد و...)بعنوان الگوی عملی.

4-احزاب وانجمن های علمی وصنفی بهترین نهادبرای امربمعروف ونهی ازمنکردستگاههای حاکمیتی هستند.

امربمعروف ازطرف مردم بردولتمردان(قوای سه گانه ونهادهایی که ازبودجه عمومی استفاده می کنند  )وبرعکس انجام می گیردولی چون منابع وامکانات بیت المال دراختیاردستگاههای حاکمیتی است وامکان سوءاستفاده ازآن زیاداست لذاشایسته است نهادهای مردمی وصاحبنظران بطورمستمربرعملکردقوای سه گانه نظارت داشته باشندوآنهاراامربمعروف ونهی ازمنکرنمایند.